0263-2234593 | 09123028025

سبد خرید

Nitric acid

دسته: نیتریک اسید

مترادف:
Aqua fortis, Spirit of niter, Eau forte, Hydrogen nitrate, Acidum nitricum
فرمول شیمیایی:
HNO₃
Cas No:
7697-37-2
وزن مولکولی :
63.012 g·mol−1
ویسکوزیته:
0.0076 P (25 C)
نقطه اشتعال:
N/A
نقطه ذوب:
−42 °C
نقطه جوش :
83 °C
فشار بخار :
48 mmHg (20 °C)
چگالی:
1.51 g/cm3
حلالیت در آب :
Miscible
شکل ظاهری :
Colorless liquid
حلالیت:
-
نیتریک اسید

 نیتریک اسید چیست؟

نیتریک اسید (HNO₃) یک اسید معدنی قوی است که به نام‌های دیگری همچون “جوهر شوره” نیز شناخته می‌شود. این اسید به دلیل خاصیت اکسیدکنندگی قوی و خورندگی بالایی که دارد، در صنایع مختلفی از جمله تولید کودهای شیمیایی، مواد منفجره، و فرآیندهای صنعتی کاربرد گسترده‌ای دارد.

خواص فیزیکی و شیمیایی نیتریک اسید

خواص فیزیکی:

  • فرمول شیمیایی: HNO₃
  • جرم مولی: 63.01 گرم بر مول
  • شکل ظاهری: مایع بی‌رنگ تا زرد کمرنگ
  • نقطه جوش: 83 درجه سانتی‌گراد
  • نقطه ذوب: -42 درجه سانتی‌گراد
  • چگالی: حدود 1.51 گرم بر سانتی‌متر مکعب (برای محلول‌های 68٪)
  • حلالیت در آب: کاملاً محلول

خواص شیمیایی:

  • اسیدیته: نیتریک اسید یک اسید قوی است و در آب به طور کامل یونیزه می‌شود.
  • خاصیت اکسیدکنندگی: نیتریک اسید یک اکسیدکننده قوی است و با بسیاری از فلزات و ترکیبات آلی واکنش می‌دهد.
  • خورندگی: بسیار خورنده است و با بسیاری از مواد، به خصوص فلزات و ترکیبات آلی واکنش نشان می‌دهد.

ساختار مولکولی نیتریک اسید

مولکول نیتریک اسید شامل یک اتم نیتروژن، سه اتم اکسیژن و یک اتم هیدروژن است که به صورت زیر قرار گرفته‌اند: HNO3 ساختار مولکولی آن شامل یک پیوند دوگانه بین نیتروژن و یک اکسیژن، و دو پیوند یگانه با اکسیژن‌های دیگر است که یکی از آنها به هیدروژن متصل است.

کاربردهای نیتریک اسید

نیتریک اسید (HNO₃) به دلیل خواص شیمیایی خاص خود، در بسیاری از صنایع و فرآیندها کاربردهای گسترده‌ای دارد. در ادامه به برخی از مهم‌ترین کاربردهای نیتریک اسید اشاره می‌کنیم:

تولید کودهای شیمیایی:

نیترات آمونیوم: این ماده در تولید نیترات آمونیوم (NH₄NO₃)، یکی از پرمصرف‌ترین کودهای شیمیایی، به کار می‌رود. این کود به دلیل داشتن نیتروژن بالا، برای افزایش حاصلخیزی خاک و بهبود رشد گیاهان استفاده می‌شود.

 تولید مواد منفجره:

تری‌نیتروتولوئن (TNT):این ماده در نیتراسیون تولوئن برای تولید TNT که یک ماده منفجره قدرتمند است، استفاده می‌شود.

نیتروگلیسیرین: نیتریک اسید در تولید نیتروگلیسیرین که به عنوان ماده منفجره و در دینامیت‌ها استفاده می‌شود، به کار می‌رود.

صنعت شیمیایی:

تولید ترکیبات آلی و معدنی: این ماده در سنتز بسیاری از ترکیبات شیمیایی مانند نیتروبنزن، آدیپیک اسید (برای تولید نایلون)، و اسید پیکریک استفاده می‌شود.

نیتراسیون: برای افزودن گروه نیترو به ترکیبات آلی در واکنش‌های نیتراسیون کاربرد دارد.

متالورژی و فرآوری فلزات:

اچینگ و تمیز کردن فلزات: این ماده برای تمیز کردن و اچینگ فلزات مانند برنج، مس، و برنز استفاده می‌شود.

پسیواسیون استنلس استیل: نیتریک اسید برای پسیواسیون (passivation) فولاد زنگ‌نزن (stainless steel) به منظور افزایش مقاومت به خوردگی استفاده می‌شود.

 صنعت الکترونیک:

ساخت مدارهای چاپی: نیتریک اسید برای اچینگ و تمیز کردن سطح مدارهای چاپی (PCBs) و نیمه‌هادی‌ها استفاده می‌شود.

صنعت نساجی:

رنگرزی و تولید رنگ‌ها: این مادهدر تولید رنگ‌ها و رنگ‌زاها برای پارچه‌ها و الیاف استفاده می‌شود.

آزمایشگاه‌ها و تحقیق:

تحلیل شیمیایی: این ماده در بسیاری از واکنش‌های تحلیلی شیمیایی به عنوان یک واکنش‌دهنده قوی استفاده می‌شود.

تولید محلول‌های استاندارد: در تهیه محلول‌های استاندارد برای تیتراسیون و تعیین غلظت مواد مختلف کاربرد دارد.

صنعت خودروسازی:

تولید لاستیک: این ماده در تولید لاستیک‌های سنتزی و پلاستیک‌ها، به ویژه در فرآیندهای نیتراسیون استفاده می‌شود.

تصفیه آب:

کنترل pH و حذف آلاینده‌ها: این ماده در برخی فرآیندهای تصفیه آب برای کنترل pH و حذف آلاینده‌های فلزی کاربرد دارد.

صنایع دارویی:

سنتز داروها:این ماده در تولید برخی داروها و مواد دارویی به عنوان یک واکنش‌دهنده مهم به کار می‌رود.

نتیجه‌گیری:

این ماده به عنوان یک اسید قوی و اکسیدکننده، در بسیاری از صنایع و فرآیندهای تولیدی کاربردهای گسترده‌ای دارد. از تولید کودها و مواد منفجره گرفته تا تمیز کردن فلزات و سنتز ترکیبات شیمیایی، این اسید نقش حیاتی در بهبود فرآیندهای صنعتی و افزایش کارایی محصولات مختلف ایفا می‌کند. با این حال، به دلیل خاصیت خورندگی بالا و تاثیرات زیست‌محیطی بالقوه، استفاده از نیتریک اسید نیازمند مدیریت دقیق و رعایت اصول ایمنی و بهداشت است.

نحوه تولید و سنتز

نیتریک اسید به روش‌های مختلفی تولید می‌شود:

روش اوستوالد (Ostwald Process):

این روش رایج‌ترین روش تولید نیتریک اسید است که شامل اکسیداسیون آمونیاک به نیتروژن دی‌اکسید و سپس جذب آن در آب است. 4NH3+5O2→4NO+6H2O 2NO+O2→2NO2 3NO2+H2O→2HNO3+NO

بازار فروش

این ماده به طور گسترده‌ای در صنایع مختلف از جمله تولید کودهای شیمیایی (مانند نیترات آمونیوم)، تولید مواد منفجره (مانند TNT و نیتروگلیسیرین)، و فرآیندهای شیمیایی و صنعتی استفاده می‌شود. کشورهای تولیدکننده اصلی شامل ایالات متحده، چین، روسیه و برخی کشورهای اروپایی هستند.

انبارش و حمل و نقل

این ماده باید در ظروف مقاوم به خوردگی (مانند ظروف پلی‌اتیلنی یا ظروف پوشش‌دار) و در محیط خشک، خنک و دارای تهویه مناسب نگهداری شود. برای حمل و نقل، بسته‌بندی‌های خاص و رعایت مقررات ایمنی و حمل مواد خطرناک ضروری است. نیتریک اسید به شدت واکنش‌پذیر است و باید از مواد قابل اشتعال، بازها و مواد آلی دور نگه داشته شود.

ملاحظات ایمنی

این ماده بسیار سمی و خورنده است. تماس با پوست و چشم‌ها می‌تواند باعث سوختگی شدید و آسیب جدی شود. استنشاق بخارات آن می‌تواند به ریه‌ها و سیستم تنفسی آسیب برساند و در دوزهای بالا مرگ‌آور باشد. در صورت تماس، باید فوراً با آب فراوان شسته شود و کمک پزشکی درخواست گردد.

تجهیزات ایمنی

  • استفاده از دستکش مقاوم به اسید
  • عینک ایمنی
  • ماسک محافظ
  • لباس محافظ

اثرات زیست محیطی

نیتریک اسید در صورت نشت به محیط زیست می‌تواند باعث آلودگی آب‌ها و خاک شود. اسیدیته بالا می‌تواند به طور مستقیم بر pH محیط تاثیر گذاشته و به گیاهان و جانوران آسیب برساند. بنابراین، دفع صحیح و کنترل انتشار آن بسیار مهم است.

نتیجه‌گیری

نیتریک اسید یک اسید قوی با کاربردهای گسترده در صنایع مختلف است. از تولید کودهای شیمیایی و مواد منفجره تا فرآیندهای تمیز کردن و اچینگ فلزات، این اسید به عنوان یک جزء اساسی در بسیاری از فرآیندهای صنعتی و تولیدی استفاده می‌شود. با این حال، به دلیل خاصیت خورندگی بالا و تاثیرات زیست‌محیطی بالقوه، استفاده از آن نیازمند مدیریت دقیق و رعایت اصول ایمنی و بهداشت است.

حلال ها
دسته بندی ها
فیلتر ها
انتخاب برند
گرید
درصد خلوص
بسته بندی
کشور تولید کننده
محدوده قیمت - slider
140,000تومان4,800,000تومان
پیمایش به بالا