Pentane

پنتان

فرمول شیمیایی:
C5H12
Cas No:
109-66-0
وزن مولکولی :
72.15  (g/mol)
ویسکوزیته:
0.240 mPa·s (at 20 °C)
نقطه اشتعال:
-49(°C)
نقطه ذوب:
-129.7(°C)
نقطه جوش :
36.1(°C)
فشار بخار :
57.90 kPa (20.0 °C)
چگالی:
0.626(g/ml)
حلالیت در آب :
40 mg/L (20 °C)
شکل ظاهری :
Colourless liquid
حلالیت:
-
مترادف:
n-pantane, Quintane
فیلتر ها

Price range: ۴,۵۶۰,۰۰۰ تومان through ۸,۴۰۰,۰۰۰ تومان

Price range: ۵,۰۴۰,۰۰۰ تومان through ۱۰,۳۲۰,۰۰۰ تومان

Price range: ۳,۰۳۰,۰۰۰ تومان through ۶,۸۰۰,۰۰۰ تومان

Price range: ۳,۰۳۰,۰۰۰ تومان through ۶,۸۰۰,۰۰۰ تومان

همه‌چیز درباره این ماده: خواص ،کاربردها، روش های تولید، و ایمنی

پنتان (Pentane) چیست؟ | خواص، کاربردها، روش تولید، نکات ایمنی و خرید پنتان

پنتان (Pentane) یکی از مهم‌ترین هیدروکربن‌های آلیفاتیک و عضو خانواده آلکان‌ها است که به دلیل فراریت بالا، نقطه جوش پایین و قدرت حلالیت مناسب، در صنایع مختلف از جمله پتروشیمی، داروسازی، تولید فوم‌های پلی‌یورتان، آزمایشگاه‌ها و صنایع شیمیایی کاربرد گسترده‌ای دارد. این ماده مایعی بی‌رنگ، بسیار فرار و به شدت قابل اشتعال است و معمولاً از فرآیند پالایش نفت خام یا جداسازی گاز طبیعی به دست می‌آید.

اگر قصد خرید پنتان را دارید یا می‌خواهید با مشخصات، کاربردها، خطرات و ویژگی‌های این ماده آشنا شوید، در ادامه اطلاعات کاملی ارائه شده است.

پنتان چیست؟

پنتان با فرمول شیمیایی C₅H₁₂ ساده‌ترین آلکان پنج کربنه است. این ترکیب از پنج اتم کربن و دوازده اتم هیدروژن تشکیل شده و در طبیعت به سه ایزومر اصلی وجود دارد:

  • n-Pentane
  • Isopentane (2-Methylbutane)
  • Neopentane (2,2-Dimethylpropane)

در صنعت، واژه Pentane معمولاً به مخلوطی از ایزومرهای مختلف اشاره دارد.

مشخصات فنی پنتان

مشخصهمقدار
نام انگلیسیPentane
فرمول مولکولیC₅H₁₂
جرم مولکولی72.15 g/mol
CAS Number109-66-0
EC Number203-692-4
ظاهرمایع بی‌رنگ
بوشبیه بنزین
نقطه ذوب-129.7°C
نقطه جوش36.1°C
دانسیته0.626 g/cm³
حلالیت در آببسیار کم
نقطه اشتعالحدود -49°C
دمای خوداشتعالی260°C

ساختار شیمیایی پنتان

پنتان یک هیدروکربن اشباع (Saturated Hydrocarbon) است که تمامی پیوندهای بین اتم‌های کربن از نوع یگانه (Single Bond) هستند. این ساختار باعث پایداری شیمیایی نسبتاً بالا و واکنش‌پذیری کمتر نسبت به آلکن‌ها و آلکین‌ها می‌شود.

خواص فیزیکی و شیمیایی پنتان

مهم‌ترین ویژگی‌های این ماده عبارت‌اند از:

  • مایع بسیار فرار
  • بی‌رنگ و شفاف
  • بوی ملایم هیدروکربنی
  • اشتعال‌پذیری بسیار بالا
  • تبخیر سریع در دمای محیط
  • حلال مناسب برای بسیاری از ترکیبات آلی
  • هدایت الکتریکی بسیار پایین
  • چگالی کمتر از آب

به دلیل تبخیر سریع، استفاده از پنتان نیازمند تهویه مناسب و رعایت اصول ایمنی است.


روش تولید پنتان

پنتان عمدتاً از دو منبع تولید می‌شود:

۱. پالایش نفت خام

در برج تقطیر پالایشگاه، برش‌های سبک هیدروکربنی شامل پنتان جداسازی می‌شوند.

۲. فرآوری گاز طبیعی

پنتان یکی از اجزای مایعات گاز طبیعی (NGL) بوده و طی فرآیند جداسازی استخراج می‌شود.

پس از استخراج، ایزومرهای مختلف توسط تقطیر جزءبه‌جزء از یکدیگر جدا می‌شوند.


کاربردهای پنتان

۱. تولید فوم پلی‌یورتان و پلی‌استایرن

یکی از بزرگ‌ترین کاربردهای پنتان، استفاده به عنوان Blowing Agent در تولید فوم‌های عایق است.

مزایا:

  • جایگزین مناسب CFCها
  • سازگارتر با محیط زیست
  • ایجاد ساختار سلولی یکنواخت

۲. حلال صنعتی

پنتان در صنایع زیر کاربرد دارد:

  • رنگ و رزین
  • چسب
  • روغن‌ها
  • واکس‌ها
  • پلیمرها

۳. صنایع داروسازی

در صنایع دارویی برای:

  • استخراج مواد مؤثره
  • تولید مواد اولیه
  • فرآیندهای کروماتوگرافی

استفاده می‌شود.

۴. آزمایشگاه‌های تحقیقاتی

پنتان یکی از حلال‌های رایج در:

  • سنتز آلی
  • شیمی آلی
  • تحقیقات پلیمر
  • کروماتوگرافی

است.

۵. صنایع پتروشیمی

به عنوان خوراک تولید:

  • ایزوپنتان
  • ایزوپرن
  • سوخت‌های ویژه
  • ترکیبات آلی

کاربرد دارد.

۶. تولید مبردها

برخی مخلوط‌های پنتان در تولید مواد سرمایشی و عایق‌های حرارتی استفاده می‌شوند.

مزایای استفاده از پنتان

  • تبخیر بسیار سریع
  • خلوص بالا
  • حلالیت مناسب
  • قیمت اقتصادی
  • دسترسی آسان
  • کاربرد گسترده صنعتی
  • عملکرد مناسب در تولید فوم

معایب پنتان

  • بسیار قابل اشتعال
  • خطر انفجار بخار
  • تبخیر سریع
  • آلودگی هوای محیط
  • نیاز به تجهیزات ضدجرقه

نکات ایمنی هنگام کار با پنتان

به دلیل اشتعال‌پذیری بالا رعایت نکات زیر ضروری است:

  • دور از شعله و جرقه نگهداری شود.
  • از تهویه مناسب استفاده شود.
  • از تجهیزات ضد انفجار استفاده گردد.
  • دستکش مقاوم شیمیایی پوشیده شود.
  • عینک ایمنی استفاده شود.
  • از استنشاق بخارات جلوگیری شود.
  • در ظروف دربسته نگهداری گردد.

شرایط نگهداری

برای حفظ کیفیت پنتان:

  • در محیط خنک نگهداری شود.
  • دور از نور مستقیم خورشید باشد.
  • دمای انبار کمتر از ۳۰ درجه سانتی‌گراد باشد.
  • ظروف فلزی استاندارد استفاده شود.
  • از مواد اکسیدکننده دور نگهداری شود.

بسته‌بندی

پنتان معمولاً در بسته‌بندی‌های زیر عرضه می‌شود:

  • بطری آزمایشگاهی
  • گالن ۵ لیتری
  • گالن ۲۰ لیتری
  • بشکه ۱۵۰ تا ۲۰۰ لیتری
  • تانکرهای صنعتی

برندهای معروف پنتان

در بازار ایران و جهان برندهای مختلفی عرضه می‌شوند، از جمله:

  • Merck
  • Sigma-Aldrich
  • Honeywell
  • Fisher Chemical
  • Loba Chemie
  • Thermo Scientific
  • Daejung
  • TCI

خرید پنتان

در هنگام خرید به موارد زیر توجه کنید:

  • درصد خلوص
  • گرید (Laboratory، Analytical یا Industrial)
  • برند تولیدکننده
  • نوع بسته‌بندی
  • گواهی آنالیز (COA)
  • برگه اطلاعات ایمنی (MSDS)
  • تاریخ تولید

قیمت پنتان

قیمت پنتان به عوامل مختلفی بستگی دارد:

  • درصد خلوص
  • برند تولیدکننده
  • گرید محصول
  • حجم سفارش
  • کشور سازنده
  • نوسانات قیمت نفت
  • نرخ ارز

برای دریافت قیمت روز، استعلام از تأمین‌کنندگان معتبر توصیه می‌شود.

تفاوت پنتان و هگزان

ویژگیپنتانهگزان
فرمولC₅H₁₂C₆H₁₄
نقطه جوش36°C69°C
فراریتبسیار زیادزیاد
سرعت تبخیربسیار بالابالا
اشتعال‌پذیریبسیار بالابسیار بالا
کاربرد اصلیتولید فوم، حلالاستخراج روغن، حلال صنعتی

سوالات متداول

آیا پنتان در آب حل می‌شود؟

خیر، پنتان تقریباً نامحلول در آب است اما در اکثر حلال‌های آلی به خوبی حل می‌شود.

آیا پنتان خطرناک است؟

بله. مهم‌ترین خطر آن اشتعال‌پذیری بسیار بالا و تشکیل مخلوط‌های انفجاری با هوا است.

مهم‌ترین کاربرد پنتان چیست؟

استفاده به عنوان عامل پف‌زا (Blowing Agent) در تولید فوم‌های پلی‌یورتان و پلی‌استایرن، همچنین به عنوان حلال صنعتی.

آیا پنتان سرطان‌زا است؟

شواهد کافی برای سرطان‌زا بودن پنتان در انسان وجود ندارد، اما تماس طولانی‌مدت با بخارات آن می‌تواند موجب سرگیجه، خواب‌آلودگی و تحریک دستگاه تنفسی شود.

جمع‌بندی

پنتان (Pentane) یکی از مهم‌ترین حلال‌های آلی و هیدروکربن‌های سبک است که به دلیل نقطه جوش پایین، تبخیر سریع و قابلیت اشتعال بالا، در صنایع پتروشیمی، تولید فوم، آزمایشگاه‌ها، داروسازی و صنایع شیمیایی کاربرد گسترده‌ای دارد. انتخاب گرید مناسب، خرید از تأمین‌کنندگان معتبر و رعایت کامل نکات ایمنی، نقش مهمی در بهره‌برداری صحیح از این ماده دارد.

  •